آذرقلم: در انتشار اخبار، صرف نطر از تنظیم خبر، تیتر و لید و تصویر و بقیه شاخص ها، اصلی داریم به نام «برجسته سازی» و ترتیب و زمان بندی و «اولویت بندی» در اهمیت انتشار…. که ارزش آن کمتر از بقیه شاخص ها نیست. موضوعی که کمتر به آن بها داده می شود و معمولا از چشم مخاطب پنهان می ماند و بیشتر از آنکه به اصل «فنی خبر» مربوط باشد به بحث «روانی خبر»، «شگرد فرستنده» و «هوشیاری و سواد رسانه ای مخاطب و گیرنده» مربوط است . معمولا از این موضوع با اصطلاح دیگری به نام «دروازه بانی خبر» هم یاد می کنند که بیشتر به بنگاه خبررسانی و رویکرد شورای سیاستگذاری رسانه و گردانندگان و سردبیری رسانه مربوط است. این مدیریت استراتژیک و راهبردی است که می تواند جایگاه رسانه در پیش مخاطب و «برند» و تابلو آن را تبیین و تثبیت نماید. تا جایی که این نقش آفرینی در مدیریت اخبار می تواند تا مدتها به عنوان مهری بر پیشانی آن رسانه باقی بماند و بر ذهن مخاطب حک شود. اینکه رسانه ای «بی طرف» خوانده می شود یا طرفدار فلان حزب و جناح. یا رسانه ای دیگر به دروغگویی و بزرگنمایی معروف می شود یا رسانه ای به انتشار اخبار فیک شهره می شود و رسانه ای دیگر به انتشار اخبار فوری و مستند همه از این هسته مرکزی نشات می گیرد.
صدا و سیما ملی جمهوری اسلامی ایران به طور کل و شبکه های استانی هم به طور خاص هم از این رویکرد و موضوع مهمی مستثنا نیستند. سال هاست که به خطر جبهه گیری خاص این رسانه در قبال برخی موضوعات سیاسی و اجتماعی به برخی تعابیر و عناوین و تابلوها متهم شده است که موضوع بحث ما نیست. اما بد نیست تا رویکرد شبکه استانی آذربایجان شرقی را در یک بخش خبری را مورد تحلیل و مداقه قرار دهیم.
بر حسب تصادف، لیست و ترتیب زمانی پخش خبر شبکه سهند در ساعت 19 روز 23 اسفندماه 1404 را مرور می کنیم:
ترتیب اخبار شبکه سهند ۲۳ اسفند
۱)اطلاعیه ستاد بحران استانداری در مورد شایعه.. تماس تلفنی با مدیرکل بحران در همان ابتدای خبر و بعد از سلام !
۲) موج جدید شلیک موشک های سپاه به اسراییل.
۳) تنگه هرمز همچنان بسته است
۴)صادرات نفت از جزیره خارک ادامه دارد
۵) بمباران تبریز
۶) حمله حزب الله لبنان به اسراییل
این را هم در نظر داشته باشید که موضوع مهم این روز، بمباران مهیب، بی سابقه و گسترده چند واحد صنعتی در غرب تبریز( ایدم، موتوژن و …)، هراس مردم و … بوده و مخاطب تشنه اطلاعات و اخبار ، منتظر است تا در اولین فرصت ، از آخرین جزئیات این حادثه با خبر بشود.
اما گوینده خبر، خونسرد و بی خیال، متنی را از روی نوشته ای می خواند…چون سردبیر برایش نوشته ….او تقصیری ندارد. بی خیال اصل برجسته سازی، اولویت بندی و ذائقه و نیاز مخاطب! منکر اینکه باید اخبار دارای ویژگی و پیوست «آرام بخشی، امید بخشی» باشند نیستیم اما ایجاد تعاول میان بیان واقیعیت ها و انتشار سریع و صحیح اخبار و اطلاعات از یک طرف و امید بخشی و روحیه دهی و تزریق آرامش به جامعه باید تعادلی منطقی حکمفرما باشد.
وقتی این اولویت بندی در بخش خبر شبکه ما رعایت نمی شود (اولویت پنجم) و به جای توجه به ذائقه و انتظار مخاطب، اخباری دارای اولویت پایین تر در ابتدای بخش خبری جای می گیرد دیگر سخن گفتن از اعتمادسازی، جلوگیری از تولید و بازنشر شایعه، مرجعیت خبری و … مثل آب در هاون کوبیدن است. حتی دریغ از یک تصویر شفاف، مدیریت شده و ایمن شده و هر اصطلاح و تعبیر دیگر…. از محل حادثه! دیگر در این اوضاع نمی توان مخاطب مشتاق و تشنه اطلاعات و اخبار را از پای شبکه های معاند و خارجی جدا کرده و پای تلویزیون و رسانه داخلی و ملی نشاند.
از طرف دیگر در همین بخش خبری بعد از گذشت حدود 12 ساعت! اخبار اطلاعات کلیشه ای و سوخته ای تحویل مخاطب شد که گیرنده پای تلویزیون، بیشتر از این اطلاعات و اخبار و مفصل تر از آن را ساعت ها پیش و قبلا از دوستان، فضای مجازی، شبکه های ماهواره ای دریافت کرده بود!!
حرفه ای گری، نگاه راهبردی و علمی به اصل اطلاع رسانی در عصر ارتباطات و تکنولوژی های مدرن رسانه ای موضوعی نیست که با نشستن در ساختمان عریض و طویل «جام جم» و صرفا پوشش دادن خبرهایی با محوریت: «وی گفت، وی افزود» به آن دست یافت. شاید لازم باشد همکاران رسانه ای ما در صدا و سیما کمی هم زاویه دید خود را بازتر کنند.
