آذرقلم: مسئولان وزیر میراث فرهنگی در بازدید از شهر تاریخی تسوج در آذربایجان شرقی، با اشاره به برنامههای انجامشده برای حفاظت و مرمت بناهای تاریخی تسوج، از آغاز عملیات مرمت حمام تاریخی این شهر خبر داد.
به گزارش آذرقلم، وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با تاکید بر ظرفیت کمنظیر تاریخی و تمدنی تسوج، مسجد جامع، بازار، حمام تاریخی و دیگر عناصر بافت تاریخی این شهر را اجزای یک روایت بههمپیوسته از تاریخ و هویت منطقه دانست و بر انجام کاوشهای باستانشناسی، تکمیل مرمت، ایجاد موزه، شناسایی و بازگرداندن اشیای تاریخی مرتبط با تسوج و توسعه زیرساختهای گردشگری تاکید کرد و گفت: تسوج باید از یک «معبر گردشگری» به یک «مقصد گردشگری» تبدیل شود.
سیدرضا صالحیامیری، پنجشنبه ۲۶ شهریورماه ۱۴۰۵، در جریان سفر به شهرستان شبستر، با حضور در شهر تسوج از مسجد جامع و حمام تاریخی این شهر بازدید کرد و در جریان آخرین وضعیت حفاظت، مرمت، ظرفیتهای باستانشناختی و قابلیتهای گردشگری این مجموعه تاریخی قرار گرفت.
وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در این بازدید با اشاره به پیشینه تاریخی مسجد جامع تسوج، این بنا را از جمله آثار واجد اهمیت در تاریخ معماری و تمدن منطقه دانست و بر ضرورت مطالعه دقیقتر لایههای تاریخی آن تاکید کرد.
مسجد جامع تسوج بنایی تاریخی است که «روح» دارد
صالحیامیری با بیان اینکه پیش از این درباره مسجد جامع تسوج مطالعاتی داشته است، اظهار کرد: دیدن این بنا از نزدیک نشان داد که با یک اثر متفاوت روبهرو هستیم. برخی بناها روح دارند و مسجد جامع تسوج از جمله همین بناهاست.
وی با اشاره به پیشینه بیش از هزار و ۱۶۰ ساله مسجد جامع تسوج افزود: این بنا در دورههای مختلف تاریخی، از جمله دوره ایلخانی و صفوی، تداوم داشته است و باید لایههای تاریخی آن نیز مورد بررسی قرار گیرد.
وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی ادامه داد: مسجد جامع تسوج قطعا نیازمند کاوش است و باید در لایههای پایینتر آن نیز گمانهزنی و بررسیهای باستانشناسی انجام شود. با توجه به اهمیت بنا، کارشناسان و متخصصان باید این موضوع را با جدیت دنبال کنند.
مسجد، بازار، حمام و آتشکده؛ اجزای یک روایت تمدنی
صالحیامیری با اشاره به همجواری مسجد جامع، بازار تاریخی، حمام تاریخی و آتشکده در بافت تاریخی تسوج، این عناصر را اجزای مکمل یک منظومه تاریخی دانست و گفت: وقتی این عناصر تاریخی در کنار یکدیگر قرار میگیرند، تصویری روشن از تاریخ طولانی این شهر شکل میگیرد.
وی افزود: مسجد روایتگر عبادت، بازار روایتگر تجارت و حمام روایتگر زندگی اجتماعی مردم است و وجود آتشکده نیز نشانهای از قدمت سکونت و پیشینه تاریخی این سرزمین است؛ بنابراین این مجموعه باید در کنار یکدیگر دیده و روایت شود.
وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با اشاره به پیشینه فرهنگی و چهرههای علمی، فرهنگی و عرفانی تسوج، بر ضرورت انتقال این میراث به نسلهای آینده تاکید کرد و گفت: تسوج در تاریخ خود محل حضور و پرورش چهرههای بزرگی بوده و وزن فرهنگی و تمدنی قابل توجهی دارد. چنین ظرفیتی باید برای نسل جدید روایت شود و کودکان و جوانان ما باید بدانند در چه سرزمینی و با چه پیشینهای زندگی میکنند.
موزه؛ نماد و نمایه هویت تسوج
صالحیامیری در ادامه با تاکید بر ضرورت احیا و تعیین کارکرد مشخص برای حمام تاریخی تسوج، پیشنهاد کرد این بنا در مسیر ایجاد یک موزه تخصصی و هویتمحور قرار گیرد.
وی اظهار کرد: آینده این بنا باید به سمت ایجاد یک موزه با هویت مشخص حرکت کند؛ موزهای که بتواند هم بخش باستانشناسی و هم مردمشناسی داشته باشد و تاریخ، فرهنگ، پوشش، هنر، تمدن و چهرههای شاخص تسوج را معرفی کند.
وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با بیان اینکه موزه فقط نباید یک فضای نمایش آثار باشد، تصریح کرد: موزه نماد و نمایه هویت یک شهر است. نمیشود شهری با بیش از هزار سال تاریخ و تمدن داشته باشیم و موزه نداشته باشیم. موزه میتواند تاریخ یک شهر را به زبان آثار و اسناد برای مردم ایران و گردشگران جهان روایت کند.
ضرورت بازگرداندن اشیای تاریخی تسوج به شهر
صالحیامیری همچنین بر شناسایی اشیای تاریخی مرتبط با تسوج و فراهم کردن زمینه بازگشت آنها به این شهر تاکید کرد و گفت: اشیایی که متعلق به تسوج هستند و امروز در استان یا دیگر نقاط کشور نگهداری میشوند، باید شناسایی شوند و زمینه بازگرداندن آنها برای نمایش در موزه شهر فراهم شود.
وی افزود: اگر قرار است موزه تسوج شکل بگیرد، باید روایت آن کامل باشد و آثار و اسناد مرتبط با تاریخ و فرهنگ شهر در این موزه گردآوری و برای مردم و گردشگران عرضه شود.
وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در عین حال بر ضرورت پیشبینی استانداردهای حفاظتی در موزه تاکید کرد و گفت: مخزن مناسب، سامانه دوربین و پایش تصویری، تجهیزات اعلام و اطفای حریق و حفاظت ۲۴ ساعته باید در نظر گرفته شود تا آثار تاریخی با استاندارد مناسب نگهداری شوند.
تسوج باید از «معبر گردشگری» به «مقصد گردشگری» تبدیل شود
صالحیامیری با تاکید بر ضرورت پیوند میان حفاظت از میراثفرهنگی و توسعه اقتصاد گردشگری، اظهار کرد: تسوج باید یک مقصد گردشگری باشد، نه معبر گردشگری.
وی ادامه داد: اگر قرار است گردشگر به تسوج بیاید، باید امکان ماندن و استفاده از ظرفیتهای شهر را داشته باشد. پس از معرفی تاریخ و تمدن، باید اقامتگاههای بومگردی، رستورانها، مراکز عرضه سوغات و صنایعدستی و دیگر خدمات گردشگری توسعه پیدا کنند.
وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با اشاره به ظرفیتهای صنایعدستی منطقه، از جمله ظرفیت کوزهکنان، افزود: ظرفیتهای صنایعدستی منطقه میتواند در کنار میراث تاریخی تسوج، یک زنجیره کامل گردشگری ایجاد کند.
ثبتجهانی؛ فرصتی برای عبور تسوج از مرزهای محلی
صالحیامیری با اشاره به روند تکمیل پرونده ثبتجهانی مسجد جامع تسوج گفت: ثبتجهانی میتواند این بنا را در معرض توجه گردشگران داخلی و خارجی قرار دهد، اما برای بهرهگیری از این فرصت باید زیرساختهای گردشگری نیز همزمان تقویت شود.
وی افزود: نخست باید فرهنگ و تمدن منطقه را معرفی کنیم و سپس برای اقامت و ماندگاری گردشگر برنامه داشته باشیم. وزارت میراثفرهنگی نیز برای ایجاد ظرفیت اقامتی و تبدیل برخی خانهها به اقامتگاههای مجاز، آماده حمایت و ارائه تسهیلات است.
به گفته مسئولان، حمام تاریخی تسوج در سالهای گذشته و بهویژه در سال ۱۴۰۲، در چارچوب پرونده بناهای تاریخی مورد توجه قرار گرفته و با تأمین اعتبارات و فعال شدن کارگاه مرمت، عملیات اجرایی آن آغاز شده است.
در مرحله نخست، مرمت و استحکامبخشی پایههای بنا انجام خواهد شد و پس از آن، اجرای تأسیسات مورد نیاز در دستور کار قرار میگیرد. همچنین استحکامبخشی گنبد و پایههای آن از مهمترین اقدامات حفاظتی این بنا عنوان شده است. این حمام بهطور کامل توسط شهرداری تملک شده و قرار است پس از مرمت، به یک مجموعه گردشگری و موزهای تبدیل شود.