آذرقلم: در سال 2026، مؤسسه اکونومیست (EIU)، گزارش سالانه خود در رابطه با زیست پذیرترین شهرهای جهان را منتشر کرد که وضعیت کیفیت زندگی و زیستپذیری را در ۱۷۳ شهر جهان بر اساس مجموعهای از معیارهای استاندارد و شاخص های بینالمللی میسنجد. در این گزارش، کپنهاگ پایتخت دانمارک برای دومین سال متوالی با بالاترین امتیاز بهعنوان زیستپذیرترین شهر جهان معرفی شد و جایگاه خود را بهعنوان بهترین شهر جهان برای زندگی حفظ کرد.
زیستپذیری شهری بهعنوان یک شاخص کلیدی کیفیت زندگی، توانمندی شهرها در ارائه خدمات عمومی، رفاه اجتماعی و محیط سالم را اندازهگیری میکند و معیار مهمی برای ارزیابی عملکرد مدیریت شهری و سیاستگذاری توسعه پایدار است. افزایش جمعیت شهری، فشار بر زیرساختها، چالشهای زیستمحیطی و نابرابریهای اجتماعی، اهمیت تحلیل و سنجش منظم وضعیت زیستپذیری شهرها را در دهههای اخیر برجسته کرده است. از این منظر، ارزیابی جامع و مبتنی بر دادههای معتبر میتواند شهرها را در مسیر ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، افزایش بهرهوری و ایجاد محیط شهری پایدار هدایت کند.
مؤسسه اطلاعات اقتصادی(Economist Intelligence Unit – EIU) با انتشار سالانه شاخص های جهانی زیست پذیری، یکی از معتبرترین مراجع جهانی در سنجش زیستپذیری شهرها به شمار میآید. این شاخص شهرها را بر اساس پنج محور اصلی شامل؛ ثبات اجتماعی و امنیت، بهداشت و سلامت، آموزش، فرهنگ و محیط شهری و زیرساخت و حملونقل ارزیابی میکند و امتیاز نهایی هر شهر از تجمیع دقیق این شاخصها استخراج میشود.
در گزارش سال 2026، شهر کپنهاگ، پایتخت دانمارک، با کسب امتیاز کلی ۹۸ از ۱۰۰ بهعنوان زیستپذیرترین شهر جهان معرفی شد. این دستاورد منعکسکننده سطح بالای ثبات اجتماعی، کیفیت بهداشت و آموزش، توسعه زیرساختهای شهری، مدیریت محیط و فرصتهای فرهنگی است و کپنهاگ را به الگویی برجسته در سطح جهانی تبدیل کرده است.
وین پایتخت اتریش که پیشتر سه سال متوالی در صدر این رتبهبندی قرار داشت، برای دومین سال پیاپی در جایگاه دوم ایستاد. پس از آن، ملبورن و سیدنی از استرالیا بهترتیب رتبههای سوم و چهارم را به خود اختصاص دادند. در ادامه فهرست، زوریخ و ژنو از سوئیس در رتبههای پنجم و ششم قرار گرفتند. اوساکا در ژاپن جایگاه هفتم خود را حفظ کرد، آدلاید استرالیا هشتم شد، ونکوور کانادا در رتبه نهم ایستاد و توکیو با سه پله صعود نسبت به سال گذشته، دهمین شهر مناسب جهان برای زندگی لقب گرفت. بهبود امتیاز توکیو در بخش فرهنگ و محیطزیست عامل اصلی این صعود عنوان شده است.
بر اساس این گزارش، آمریکای شمالی تنها یک نماینده در میان ۱۰ شهر برتر دارد و آن هم ونکوور کانادا است. در ایالات متحده نیز هونولولو با وجود سقوط دو پلهای، همچنان بهترین شهر این کشور محسوب میشود و در رتبه ۲۵ قرار دارد. نیویورک نیز با سه پله صعود به جایگاه ۶۶ رسید؛ اتفاقی که به کاهش نرخ جرم و کاهش ریسک حملات تروریستی نسبت داده شده است.
در اروپا نیز اگرچه این منطقه همچنان بالاترین میانگین کیفیت زندگی را در اختیار دارد، میانگین امتیاز آن نسبت به سال گذشته اندکی کاهش یافته است. در مقابل، آسیا با افزایش میانگین امتیاز خود به ۷۳٫۹، بهترین روند بهبود را ثبت کرد؛ موضوعی که پژوهشگران آن را ناشی از ارتقای خدمات درمانی، بهویژه در شهرهای چین، میدانند. برای نمونه، شهر فوزو در جنوب شرق چین با هفت پله صعود به رتبه ۹۳ رسید.
در سوی دیگر، جنگ و بیثباتی همچنان بر رتبه شهرهای خاورمیانه و برخی مناطق دیگر تأثیر منفی گذاشته است. مسقط، پایتخت عمان، با سقوط ۱۴ پلهای به رتبه ۱۲۳ رسید و کویتسیتی نیز ۱۲ پله سقوط کرد و در جایگاه ۱۰۵ قرار گرفت. در انتهای جدول نیز دمشق همچنان عنوان کمامکاناتترین شهر جهان برای زندگی را حفظ کرده است. تهران در پی پیامدهای جنگ به رتبه ۱۶۴ سقوط کرد و کییف، پایتخت اوکراین، در جایگاه ۱۶۶ قرار گرفت.
*رئیس گروه برنامه ریزی اداره کل برنامه و بودجه شهرداری تبریز