|

آخرین عناوین:
  • تاریخ انتشار خبر :دوشنبه ۲۰ دی ۱۳۹۵ - ۱۳:۰۵ | کد خبر : 54736
  • پرینت

    آذرقلم: در مطبوعات ایران قضیه بسیار حساس تر و پیچیده تر شده و در ترسیم کارتون ها، این حساسیت چند برابر می شود. فرهنگ و عرف جامعه ایرانی با توجه به سبقه تاریخی و هنری آن، در کنار مولفه های دینی و اسلامی چنین اجازه ای را نمی دهد که افراد با حیوانات مقایسه شوند. حتی اگر پلنگ و گرگ و سگ و الاغ و آهو و … کارآمدی، اهمیت و ارزش عملی بالایی داشته باشند

    محمد امین خوش نیت

    نگارنده: محمد امین خوش نیت ( کارشناس ارشد رسانه)

    آذرقلم: در کشورهای غربی به ویژه فرانسه و امریکا، انتصاب افراد، احزاب و شخصیت ها به یکی از حیوانات و حتی ترسیم کارتونی افراد با استفاده از همان نماد، امری معمول و مرسوم است. کما اینکه در انتخابات اخیر امریکا شاهد بودیم که دو حزب مطرح امریکا یعنی دموکرات ها و جمهوری خواهان با نمادهای «الاغ» و «فیل» به استقبال از این انتخابات رفتند. فرهنگ و عرف جامعه امریکایی چنین ایجاب می کند که همان شخصیت ها و احزاب در قبال ترسیم این کارتون های الگو گرفته شده از حیوانات ناراحت نشوند. اما این قانون نانوشته، یعنی الگو گیری از حیوانات در ترسیم شخصیت کارتونی افراد در ایران چه حکمی دارد؟!

    وضعیت جامعه ایرانی و فرهنگ ملی، سنتی و مذهبی حاکم بر آن کاملا متفاوت است. ضمن آنکه، انتساب برخی از شخصیت های سیاسی به محبوب ترین حیوانات هم ممکن است دردسرساز شود. تازه، نوع حیوان به کار رفته در ترسیم کارتون نیز خود یکی دیگر از مولفه های موثر در پذیرش یا رد آن کارتون است.

    به عنوان مثال، « گرگ» از سوی برخی آذربایجانی ها به عنوان نماد این سرزمین به کار برده می شود. در برخی از آثار اساطیری و تاریخی نیز به گرگ و ویژگی های منحصر به فرد آن مانند تسلیم ناپذیری و رام نشدنی اش  اشاره شده و از ان تجلیل شده است. اما کمتر کسی مایل است شخصیت کارتونی او با این حیوان ترسیم شود!

    «یوزپلنگ» دیگر حیوانی است که هر چند در بین خیلی از ایرانی ها و به ویژه دوستداران محیط زیست محبوب است و حتی بر روی پیراهن بازیکنان تیم ملی در بازی های جام جهانی نقش بست اما کمتر کسی اجازه می دهد او را با این حیوان وحشی تجسم کنند!

    در مطبوعات ایران اما قضیه بسیار حساس تر و پیچیده تر شده و در ترسیم کارتون ها، این حساسیت چند برابر می شود. فرهنگ و عرف جامعه ایرانی با توجه به سبقه تاریخی و هنری آن، در کنار مولفه های دینی و اسلامی چنین اجازه ای را نمی دهد که افراد با حیوانات مقایسه شوند. حتی اگر پلنگ و گرگ و سگ و الاغ و آهو و … کارآمدی، اهمیت و ارزش عملی بالایی داشته باشند هرگز مطبوعات اخلاق گرای ایرانی نمی توانند و نباید خارج از چهارچوب های حرفه ای خود، افراد را با حیوانات تجسم کنند که این امر، توصیه دینی و بزرگان ملی ماست که شخصیت انسان ذی شعور را والاتر و ارزشمندتر از هر حیوان بدون تفکر دانسته اند.

    در چنین اوضاعی، شاید ترسیم کارتون از افراد و شخصیت های حقیقی و حقوقی، حتی بزرگ نشان دادن دماغ و انگشتان افراد به عنوان پایه کاریکاتور، برای همه افراد و حتی خود سوژه افراد کارتونی قابل قبول باشد اما نسبت دادن افراد به شخصیت های حیوانی چندان با فرهنگ و عرف و قوانین جامعه ایرانی تناسب ندارد.

    متاسفانه بررسی اوراق تاریخی مطبوعات ایران در طی ادوار گذشته نشان می دهد که این موضوع یعنی استفاده از نمادهای حیوانی برای ترسیم شخصیت افراد مختلف جامعه و توصیف ویژگی های آنها بسیار مناقشه آفرین شده و جنجال های بسیاری را ایجاد کرده است. به تبع آن هزینه های سنگینی را هم این رفتارهای نسنجیده  بر سر جامعه و نیز مطبوعات، حقوق، اختیارات و رسالت مطبوعات تحمیل کرده است. ماجرای کاریکاتور «سوسک» در روزنامه ایران در سال ۱۳۸۵ نمونه ای بارز از آن رویدادهای تلخ مطبوعاتی و سیاسی و اجتماعی  است.

    متاسفانه این روزها، شاهد نوعی رواج بداخلاقی در فضای رسانه ای ایران بر مبنای این تکنیک رسانه ای یعنی «شخصیت پردازی نمادین» هستیم.

    چندی پیش کارتونی از احمدی نژاد، رییس جمهور سابق بر روی خروجی یکی از سایت های خبری اصلاح طلب قرار گرفت که شکل پاهای ایشان به نوعی توهین به شخصیت دوم مملکت بوده است. فارغ از مخالفت ها و تضادهای فکری که ممکن است راقم سطور، کارتونیست یا مدیریت آن سایت خبری با رویکرد مدیریتی و شخص آقای احمدی نژاد داشته باشد یک فعال رسانه ای نمی تواند هنر خویش را برای تمسخر و تحقیر و توهین دیگران و حتی دشمنان و مخالفان خود به کار گیرد.

    ظریف و کارتون مرغ0000

    اما موضوع به همین جا ختم نمی شود. به نظر می رسد تحقیر و توهین شخصیت های سیاسی ایران با استفاده از ابزار قدرتمندی به نام کارتون و کاریکاتور، در جغرافیای ایران دارد به یک اپیدمی و روال معمولی تبدیل می شود. اگر کارتون توهین آمیز آقای احمدی نژاد در یک رسانه اصلاح طلب منتشر شده، روزنامه منتسب به جناح مقابل هم کم نیاورده و کارتون توهین آمیز دیگری را از وزیر امور خارجه ایران ترسیم و منتشر کرده و در آن از نمادهای حیوانی بهره برده است.

    روزنامه «کیهان» که از آن به عنوان پدر معنوی نشریات اصولگرای ایران یاد می شود و تخالف و تضاد آن با دولت آقای روحانی و موضوع برجام بر زمین و زمان آشکار است این بار برای شخصیت پردازی آقای دکتر ظریف، از «مرغ» الهام گرفته که در غیراخلاقی بودن کار این روزنامه و کارتونیست معروف آن یعنی « مازیار بیژنی» نباید تردید داشت.

    شکی نیست که اگر قرار باشد رسانه های ایران اعم از چپ و راست و تندرو و کندرو، صحنه رسانه و ژانر مطبوعاتی موثری مانند «کارتون» را به صحنه تخاصم های کودکانه و تاخت و تاز بی خردانه تبدیل کنند این جویبار به ظاهر خوشایند و فکاهی، در آینده ای نزدیک به طوفانی تبدیل خواهد شد که طی آن هیچ مرز و حدودی برای آن متصور نبوده و همه باورهای ملی، دینی و مردمی را هم زیر سوال خواهد برد. در آن صورت دیگر این کار ناشایست چنان معمولی جلوه خواهد کرد که ممکن است برخی از افراد، دیگر در برابر ترسیم کارتون شخصیت پیامبر اسلام (ص) در یکی از نشریات منفور غربی هم منفعلانه رفتار کرده و اقدام مسلمانان در محکومیت آن نشریه در چند سال گذشته، افراط گرایانه ، پیش پا افتاده و غیرضروری قلمداد خواهد شد!

    اگر بحث انتقاد مودبانه و توام با احترام را وا نهیم و به سوی تخریب و توهین آن هم با زبان تصویر حرکت کنیم مطمئن باشید که دیگر «نه از تاک نشان خواهد ماند و نه از تاک نشان»!!

     

  • برچسب ها : , ,
  • نظرات کاربران در "اپیدمی کارتون های توهین آمیز در رسانه های کشور + عکس"
    Seo wordpress plugin by www.seowizard.org.