|

آخرین عناوین:
  • تاریخ انتشار خبر :پنج شنبه ۶ مهر ۱۳۹۶ - ۱۱:۵۵ | کد خبر : 13023
  • پرینت

    آذرقلم: در برخی از دستجات نیز نه از طبل و سنج خبری است و نه از چوب دستی ها. بلکه آئین شاه حسین گویان به همان حرکت طولی و شانه به شانه هم و نوحه سرایی و سینه زنی بسنده می‌شود.

    گزارش: محمد امین خوش نیت

    آذرقلم: در هر کون و مکان و در هر زمین و زمان، «دهم محرم» مرکز ثقل شهادت و ایثار و آزادگی و حماسه است. و «ایران» ام‌القرای اسلام، و آذربایجان و تبریز، قلب طپنده‌ی دنیای تشیع، سلسله جنبان حرکت عظیم دستجات حسینی است. نبض تشیع علوی، حب‌علی و عشق حسینی و  خاندان اهل بیت عصمت و طهارت در قلب آذربایجان می‌طپد این را می‌توان از اشک و آه مردمانش، از نوحه‌های جانسوز مداحانش، از آواهای ماندگار کربلائی و از دستجات بلند سینه‌زنی و زنجیرزنی به نظاره نشست.

    همان گونه که اشاره شد مردم ولایتمدار آذربایجان، از فردای روز غدیر خم خود را آماده حلول ماه محرم الحرام می‌کنند.

    به گزارش آذرقلم، به عقیده بسیاری، فراموشی و عدم درک پیام غدیرخم، آبشخور، حادثه کربلا بوده است  بنابراین با برافراشتن پرچم های سیاه از فردای روز غدیر خم در محلات، تکایا و جلوی مساجد، به پیشواز این ماه می روند.

    مراسم «طشت گذاری و احرام بندی» از جمله همان آئین های اختصاصی است که بنیان گذار اصلی آن مردم آذربایجان هستند.

    به گواه مردم کشورمان، عزاداری مردم آذربایجان و شهر تبریز، حال و هوای دیگری دارد.

    صداقت در نوحه خوانی، ظرافت در مرثیه سرایی، معنویت در عزاداری و تنوع در تضرع مردم آذربایجان خود کتاب قطوری است در شرح دلدادگی و سرسپردگی مردم این خطه به آستان حضرت سید الشهدا(ع).

    در طلیعه مراسم عزاداری نیز، نوحه ها و مرثیه های ویژه ای خوانده می شود. این مراسم شامل برپا کردن تکیه ها، برافراشتن علم ها و بیرق های سرخ (به نشانه شهادت)، سبز (به نشانه تشیع) و سیاه (به نشانه ی عزاداری) است. هر روز رفته رفته با نزدیک شدن به ماه محرم، و متعاقب آن تاسوعا و عاشورای حسینی، تنوع و زمان برپایی مراسم نیز افزایش می یابد.

    یکی از مهمترین آئین های عزاداری در آذربایجان، بر پایی دستجات «شاه حسین گویان» است. این مراسم تقریباً درهمه شهرها و روستاهای آذربایجان برگزار می‌شود. در این نوع عزاداری جمعی از مردان از پیر و جوان گرفته تا میانسال و کودک، شانه در شانه هم قرار گرفته و در صف‌های طویل، طول خیابان و محله را طی می‌کنند. یکی از اعضای هیات با  استفاده از بلندگوهای سیار اشعار مذهبی، مداحی‌ها و نوحه‌های جانسوز را با آهنگ‌های دلنشین و حماسی قرائت می‌کند و شاه‌حسین گویان  جواب می دهند. حرکت آرام و طولی این دسته به همراه چراغ‌ها و فانوس‌هایی که در میان جمعیت روشن است، همواره عظمت دلسوختگان حسین را در اذهان متبادر می‌سازد.

    در برخی دستجات، از طبل های بزرگ و کوچک و سنج و شیپور برای حفظ ریتم آهنگ نوحه ها استفاده می شود. و در برخی از دستجات، از چوب های بزرگی در دست استفاده می‌شود و با حرکت دادن سریع آن شاه‌حسین گویان، آمادگی خود را برای حضور در رکاب امام (ع) و جنگ با دشمنان اعلام می دارند.

    در برخی از دستجات نیز نه از طبل و سنج خبری است و نه از چوب دستی ها. بلکه آئین شاه حسین گویان به همان حرکت طولی و شانه به شانه هم و نوحه سرایی و سینه زنی بسنده می‌شود.

    مراسم شاه حسین گویان بسیاری از محلات به لحاظ عظمت، بزرگی دسته ها، تعداد افراد، توانایی نوحه خوانان، تنوع و سوز مرثیه ها، از شهرت بالایی در بین مردم  برخوردار است. به عنوان مثال هیات های: کوچه باغ، تپلی باغ، اهراب، مارالان، قره آغاج و… برای خود اسم و رسمی داشته و از سابقه ای طولانی برخوردارند.

    این مراسم، در شب های دهه ی اول محرم به اوج خود می رسد و تا صبح تاسوعا و عاشورا ادامه می یابد. بر طبل کوبیدن و چنین حرکت های تند و ریتمیک تا ظهر عاشورا تداوم می یابد و بعد از آن تقریباً به پایان می رسد. از بعد از ظهر عاشورا،  مراسم خیابانی و عزاداری های محله ای، به داخل مساجد منتقل می شود. معدود دستجات هم، به نشانه عزاداری و سوگواری از حادثه کربلا، با پای برهنه، آغشته کردن لباس خود با گِل و کاه گل، زمین گذاشتن طبل، چوب و سنج و بیرق های رنگی، به مراسم ظهر عاشورا، نور مضاعف می بخشند.

    یکی از مهمترین نوحه های ذکر شده در هیات ها، شعر زیبای استاد شهریار است که چنین سرود:

    حسینه یئرلر آغلار گویلر آغلار

    بتول و مرتضی پیغمبر آغلار

    (زمین و آسمان در عزای حسین می گریند، بتول و مرتضی و پیغمبر می‌گریند)

    و یا این جمله بیشتر به گوش می رسد:

    هانسی گروهون بئله مولاسی وار؟!

    شیعه لرین حضرت عباسی وار؟!

    (کدامین گروه چنین مولایی دارند؟! شیعیان مولایی چون حضرت عباس دارند)

    در همین ایام، زنان و دختران آذربایجان نیز، با برپایی مجالس عزاداری و نوحه‌خوانی در منازل شخصی‌ خویش در این آئین‌ها، شرکت می‌کنند.

    Image result for ‫شبیه خوانی‬‎

     آئین شبیه خوانی

    یکی از زیباترین و پراحساس ترین آئین هایی که در جای جای آذربایجان برگزار می شود مراسم شبیه خوانی و تعزیه‌گردانی است که عمدتاً در روز عاشورا و گاهی در روز تاسوعا و حتی اربعین حسینی (به عنوان نمونه در شهرستان تسوج) برگزار می شود.

    مطابق سنت برجای مانده از سالهای دور، گروهی از عاشقان اهل بیت عصمت و طهارت با پوشیدن لباس های رنگی و بر پا داشتن خیمه های ویژه، حماسه عاشورا را بازسازی می کنند. گروهی لباس قرمز پوشیده و در نقش سپاهیان عمر سعد و شمر ظاهر می شوند و برخی دیگر، نقش یاران امام حسین(ع)  را ایفا می کنند. عبارات شعرگونه و موزون و تعزیه ها و گفتگوهای میان یاران حضرت سید الشهداء و لشکریان کفر، یکی از زیباترین صحنه ها و تابلوهای رزمی، و نشانگر ایثار و شهادت طلبی امام و مظلومیت خاندان او و شقاوت قاتلان است.

    در برخی شهرها و روستاها، با بهره گیری از صحنه های بدیع و ابتکاری و اشعار، نوحه ها و  مرثیه های سوزناک، شور وصف ناپذیر ارادت به اباعبدا… الحسین در بهترین ردیف و قافیه به سرایش در می آید.

    احسان و نذورات عاشورایی

    قربانی کردن گوسفند و احسان و صدقه دادن و ادای نذر، از معنوی ترین آئین های مردم آذربایجان است. پخش ناهار و نان و چای و شربت و شله زرد و سایر خوراکی ها، اهدای تجهیزات مربوط به آئین شبیه خوانی، لوازم مورد نیاز دسته جات و مساجد و هیات ها همه و همه, در این ماه عزیز رونق می گیرد. نذرها و نیازها، به همراه دست های دعا، شفاعت طلبی و دست به دامن شدن ها، اینک بعد از ۱۴۰۰ سال از آن حماسه عظیم، گویای این نکته است که هنوز خون ایثار و آزادگی در برابر ذلت و تسلیم در کالبد جامعه اسلامی، جریان دارد.

    قیام حسین(ع) حرکت ابا عبدا… و حماسه کربلا، زیباترین تصاویر، ماندگارترین روایت، موزون ترین شعر عشق و گویاترین تابلوی معرفت و قرب الی ا… است که همواره در رگهای مردم آذربایجان و ایران زمین جریان خواهد داشت.

  • برچسب ها : , , , ,
  • نظرات کاربران در "حسینه یئرلر آغلار، گویلر آغلار: نگاهی به آئین های محرم در آذربایجان"
    نظرات در مورد » “حسینه یئرلر آغلار، گویلر آغلار: نگاهی به آئین های محرم در آذربایجان”
    1. google گفت:

      I think this is one of the most significant info for me.
      And i’m glad reading your article. But wanna remark on few general things, The
      website style is wonderful, the articles is really
      nice : D. Good job, cheers http://google.com


    Seo wordpress plugin by www.seowizard.org.